Voorafgaand aan de films in de bioscoop in het Utrechtse Louis Hartlooper Complex neemt vaak een explicateur het woord. Die geeft een korte inleiding en wenst het publiek daarna een fijne voorstelling. Deze traditie is een voortzetting van het werk van naamgever Louis Hartlooper (1864-1922). Deze flamboyante figuur was een lokale beroemdheid in de tijd van de stomme film. Hij voorzag de voorstellingen van aanvullend commentaar en maakte daar een hele act van.
In het boek ‘Blijf gezond!’ Het levensverhaal van Louis Hartlooper geeft Jeroen Terlingen een beeld van zijn leven. Hij baseert zich zoveel mogelijk op de feiten, maar kleurt ze op zijn eigen manier in. Als invalshoek koos hij het perspectief van vier belangrijke vrouwen in Hartloopers bestaan: zijn moeder, zijn eerste vrouw, zijn dochter en zijn tweede echtgenote.
Sara Mullem
Louis Hartloopers leven begon bepaald niet voorspoedig. Hij werd geboren in Amsterdam, als kind van een alleenstaande joodse moeder: Greetje Vleeschhouwer. Toen zij opnieuw in verwachting was, trouwde ze met de vader van die tweede zoon, Salomon Hartlooper, die Louis aannam als zijn eigen kind. Louis en zijn broertje Jacob werkten in de diamantindustrie tot hij – dankzij het bijwonen van een voorstelling met Louis Bouwmeester – helemaal in de ban raakte van het toneel. Hij ontmoette zijn latere vrouw Sara Mullem en samen maakten ze furore bij een toneelgezelschap.
Het tweede hoofdstuk, vanuit het perspectief van Sara, maakte op mij het meeste indruk. Zij was een zeer getalenteerd artieste en tegelijk aan huis gebonden door de twee kinderen die ze met Louis kreeg. Terwijl hij buiten de deur zijn successen vierde, zat zij thuis en de onvrede daarover nam toe. Haar leven eindigde tragisch en na het verlies van zijn grote liefde begon Louis steeds meer te drinken. Vanuit het perspectief van zijn dochter Liesbeth, die net als hij inmiddels in Utrecht woonde, zien we hoe hij zich in de tijd erna staande probeerde te houden, maar de glans was er voor hem duidelijk af. Hij deed wel zijn best om het leven van zijn dochter zo prettig mogelijk te maken, zeker toen ze aan een ernstige ziekte bleek te lijden. Ook dit hoofdstuk neemt weer een tragische wending.
In de laatste jaren van Hartloopers leven, het begin van de jaren twintig van de twintigste eeuw, werd zijn vak langzamerhand overbodig. Hij was nog steeds geliefd bij zijn vaste publiek, maar het was duidelijk dat toen er films met geluid gemaakt werden, er geen artiesten meer nodig waren om live de stemmen in te spreken, toelichtingen te geven en zo de spanning in de zaal te verhogen. Zijn jonge tweede vrouw Betsie zag het allemaal van dichtbij gebeuren: hoe hij probeerde relevant te blijven, door zichzelf onder de aandacht te brengen en allerlei zelfbedachte jubilea te vieren. Ze kregen samen nog een zoon, Louis Napoleon, maar toen die één jaar oud was, overleed zijn vader. Vele jaren later, in 2004, zou deze Louis Napoleon aanwezig zijn bij de opening van het Louis Hartlooper Complex in het vroegere politiebureau bij het Ledig Erf, een initiatief van filmmaker Jos Stelling.
Auteur Jeroen Terlingen heeft zich duidelijk goed geïnformeerd, niet alleen over het leven van de hoofdpersoon, maar ook over de gebeurtenissen en de sfeer van die tijd. Daardoor doet het verhaal authentiek aan en het is leuk om bij een volgend bezoek aan het Louis Hartlooper Complex meer te weten over degene naar wie het vernoemd is.
Jeroen Terlingen, ‘Blijf gezond!’ Het levensverhaal van Louis Hartlooper. Utrecht, Uitgeverij IJzer, 2022.